MAKALELER

Yenidoğan Bebeğin Özel Kremi: Verniks

Bebek anne karnındayken cildini kaplayan ve koruyucu bir madde olan Verniks'in yenidoğanlara faydalarını Dr. Gülnihal Şarman sizin için anlatıyor.

1- Bebekler doğumlarından sonra genellikle yıkanırlar diye biliyoruz. Son zamanlarda yeni doğanların ciltlerindeki verniks denilen tabakası yıkanmamakta. Nedir bu verniks tabakası?

Verniks denilen yağlı tabaka bebeklerin cildinde daha anne karnında iken son 3 ayda oluşan bir koruyucu madde. Krem gibi beyaz renkte, aynen krem gibi yoğun kıvamda. Zamanından biraz erken doğan bebeklerde bu tabakanın daha yoğun olduğunu gözlemliyoruz. Zamanını doldurup geç doğan bebeklerde ise verniks tabakası kaybolmuştur. Hatta bebek doğar doğmaz bu tabakaya bakarak bebeğin zamanını aşmış bir bebek olup olmadığına karar verebiliyoruz. Bebeklerin ciltlerindeki yağ hücreleri anneden geçen hormonlarla uyarılıp yağ salgısını artırıyor. Yağ salgısı ciltten dökülen hücrelerle birleşerek verniks tabakasını oluşturuyor.

2- Verniks’in içinde ne gibi maddeler var? Bu maddelerin özellikleri neler?

Verniks tabakasının tam olarak neden var olduğu bilinmemekteydi. İçindeki maddeler detaylı araştırmalara tabi tutuldu. Mas spektrometri yöntemi kullanılarak verniksin içinde doğal bağışıklığı destekleyen 40-50 değişik protein yapısında madde saptandı. Bunların yarısının da tamamen vernikse özel proteinler olduğu belirlendi. Hatta direkt olarak mikropları yok edici etkileri de bulundu. Lizozim denilen madde buna bir örnek. Yenidoğan cildinde bu madde erişkin cildine göre 5 kat daha fazla. Önceden de öngörüldüğü gibi verniks denilen bu tabakanın doğum öncesi ve doğum sonrasındaki erken yenidoğan döneminde önemli bir cilt bariyeri olduğu anlaşıldı. Yenidoğanın dünyaya adaptasyonu sağlanırken cildin dış mikroplara karşı korunması bu sayede oluyor.

Bebek anne karnındayken rahim içi sıvısının içinde adeta yüzer. Bu sıvının içine sürekli idrarını yapar yani sıvının önemli miktarını bebeğin idrarı oluşturur. Verniksin bebeğin cildinde anne karnındayken oluşmasının bir nedeni de anne karnındaki sıvının olumsuz etkilerinden korunmaktır.

3- Verniks yenidoğan bebeklerin cildinde doğum sırasında bulunuyor. Yıkanırsa bebek ne oluyor? Yıkanmazsa ne oluyor?

Zamanında doğan bebeklerin cildi yoğun verniks tabakası ile kaplıdır. Bebek dünyaya kendi özel kremini sürmüş olarak gelir. Yıkandığı zaman bu tabakanın büyük bir kısmı hatta tamamı silinip gidiyor. Yıkanmayan bebeklerde verniksin 1-2 gün içinde cilde tamamen emildiğini görüyoruz. Doğum sonrasında yıkanmayan bebeklerde yenidoğan dönemi döküntüleri daha az görülüyor.

4- Sonuçta bebekler doğduktan sonra yıkansınlar mı?

Bebeklerin doğumdan sonraki ilk 6 saatte yıkanmamaları Dünya Sağlık Örgütü tarafından önerilmekte. Bu öneri bebeklerin üşümelerini engellemek, ısı kontrollerini sağlamak amacıyla yapılmaktadır.

Doğum yapılan ünitelerin, doğumhanelerin temizliğinin iyi yapılması son derece önemlidir. Hastane mikroplarının en tehlikelileri doğumhanelere yerleşebilir. O nedenle her doğumda malzemeler steril olmalı, bir doğumdan diğerine malzeme paylaştırılmamalıdır. Örneğin bebeğin ağzını burnunu temizlemek için kullanılan kateterler her seferinde steril açılmalıdır. Bebeğin ilk temas ettiği yatak ve havlular onun için temiz olarak açılmış olmalıdır. Doğumlardan sonra ortamın özel temizliği mutlaka yapılmalıdır. Bu temizlik şartları sağlandıktan sonra bebeklerin doğumdan sonra yıkanmaması gerekir. Ciltteki verniksin içindeki bağışıklık maddeleri bariyer etkisini ancak bu şekilde devam ettirebilir. Yıkanan bebeklerde bu değerli madde yok edilmektedir.